dhbt2022 dhbtdhbt ders notlarıdhbt kitaplarıdhbt kursları
DOLAR
8,6580
EURO
10,1795
ALTIN
488,66
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sağanak Yağışlı
26°C
İstanbul
26°C
Sağanak Yağışlı
Pazartesi Parçalı Bulutlu
31°C
Salı Gök Gürültülü
26°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
25°C
Perşembe Sağanak Yağışlı
23°C

Bazı Ehl-i Sünnet Âlimleri ve Mezhepleri – KELÂM – AKÂİD

Bazı Ehl-i Sünnet Âlimleri ve Mezhepleri – KELÂM – AKÂİD
DHBT Okulu - Instagram Hesabı
04.09.2021
0
A+
A-

Bazı Ehl-i Sünnet Âlimleri
❖ İmam-ı Azam Ebû Hanîfe:
❖ İman ve küfür doğuştan değildir.
❖ Haberi sıfatların keyfiyeti bilinmez iman edilir.
❖ Kur’ân mahluk değildir, harf ve ses mahluktur.
❖ Evrende olan her şey Allah’ın takdiri ile olur.
❖ Mucizeler, kabir azabı, ba’s, mizan haktır.
❖ İman şüpheden sıyrılmış olamalı.
❖ İmanda tasdik ve ve ikrar gerekir.
❖ İman esasları reddeden kimse tekfir edilir.
❖ Devlet başkanı, istişare yoluyla seçilmelidir.
❖ İrca: Ameli imandan bir cüz saymamak.
❖ Büyük günah işleyen Allah’a havale edilir.
❖ Hasan-ı Basrî
❖ İsrâ ve Miraç ruhen gerçekleşmiştir.
❖ Hz. İsa, kıyametten önce diri gökten inecektir.
❖ Kâfir çocukları cehenneme girmeyeceklerdir.
❖ Büyük günah işleyen münafıktır.
❖ Tasavvufta hüznü esas alır.
❖ Muhatabı eğitmek için soru sorar.
❖ Ehl-i Sünnet tabirini çok kullanmıştır.
(İlk kullanan Ebu Leys Semerkandî)
Haricilere karşı Ehl-i Sünneti savunmuştur.
İbn-i Küllâb El-Basri
Sünni kelam hareketi İbn Küllâb ile başlar. Muvâfât: Kulun ölüm anında iman-küfür açısından değişiklik arzeden durumudur.
Hâtime: İnsan hayatının iman açısından iyi veya kötü bir şekilde sona ermesidir.
Haris el-Muhâsibî:
Nefis muhasebesi üzerinde durur. er-Riâye eserinde Mu’tezile’yi tenkit eder.
Ehl-i sünnet kelâmının kurucularındandır.
Sûfi kabul edilir.
Ebü’l-Abbas Kalânisî:
İbn Küllâb ve Hâris el-Muhâsibî’nin takipçisidir. Mu‘tezile âlimi Nazzâm’a karşı reddiyeler yazmıştır.
Kitâbü’l-Câmi ve Makalât önemli eserleridir. Kalânisî’ye göre bir fiilde iki fâil vardır.
Cüneyd-i Bağdâdî
Zühd, ibadet ve tasavvufa önem verdi. Tâvûsü’l-ulemâ ve Seyyidü’t-tâife denilir.
Misâk Nazariyesi: İnsan ile Allah arasındaki mesafeyi kapatma meselesidir.
Gazali’nin tasavvufa yönelmesinde etkilidir. Resâil adlı mektupları vardır.
Abdülkâhir el-Bağdâdî
Kelâm, mezhepler tarihi, fıkıh ve usulü, edebiyat ve matematikte üstad kabul edilmiştir.
Eserleri: el-Milel ve’n-nihal, el-Fark beyne’l- fırak ve Uşûlü’d-dîn
Eserlerinde tertip ve tasnife önem verir. (15) Kaderiyye mezhebine reddiyeler yazmıştır.
Ehl-i Sünnet Mezhepleri
1. Ehl-i Sünneti Hâssa: Selefilik
2. Ehl-i Sünneti Amme: Eş’arilik – Maturidilik
Ehl-i Sünnete Verilen İsimler Taraftarlarınca; Ehl-i Sünnet, Fırka-i Nâciye, Sevâd-ı Â’zam, Ehl-i hak, Ehl-i Cemaat, Ehl-i Hüdâ
Muhaliflerce; Haşviyye, Mücbire, Müşebbihe, Nâsıbiyye (Hz.Ali taraftarlarına düşmanlık besleyenler) ve Sıfâtiyye denilmiştir.
Haşviyye: Dinî konularda akıl yürütmeyip teşbih ve tecsîme düşenlere verilen isimdir. Mutezile, Ehl-i Sünnet için bu tanımı kullanmıştır.

SELEFİLİK / SELEFİYE:

İtikadî konularda te’vili kabul edilmez.
Akıl ve felsefeden uzak durulur.
Selefiyye’ye Ehl-i Sünneti Hassa, Sıfâtiyye, Eseriyye ve Ehl-i Eser de denilmiştir.
Nakil hakim görüş olup sonra akıl da kullanıldı.
a. Mutekaddimun Dönemi, Selefi Sâlihin denilen ilk dönem âlimleridir. Müteşâbihlere yorum yapılmaz.
b. Müteahhirun Döneminde ise İbn-i Teymiyye, İbn-i Kayyım el-Cevziyye, İbn-i Vezir, Şevkâni ve Âlûsi gibi alimler vardır.
Bu dönemde kısmen te’vil vardır.
Başta Arabistan olmak üzere Kuveyt gibi körfez ülkelerinde yaygındır.
Selefiye’nin Dayandığı Esaslar:
1. Takdis: Allah’ı cismani olan şeylerden uzak tutup layık olmadığı şeyi ona yakıştırmamak
2. Tasdik: Allah’ın zatı ve sıfatları hakkında bildirilen ayetleri aynen kabul edip inanmaktır.
3. Acz-ı itiraf: Müteşâbihin bilemeyeceğini itiraf 4.Sükut: Müteşâbihler hakkında soru sormamak
5. İmsak: Müteşâbihleri te’vilden kaçınmak
6. Keff: Müteşâbihle kalben dahi meşgul olmamak
7. Marifet ehline teslim olmak: Müteşâbihleri irfan ehline bırakmak.

DHBT Okulu BİLSER (Bilgilendirme Servisi)

MÂTÜRÎDÎLİK:

Ebu Mansur el-Maturîdî mezhebin önderidir. Semerkant şehrinin Maturid köyünde doğmuştur.

Bazı Eserleri:

Kitabü’t-Tevhid, Risale fi’l-Akaid Şerhü Fıkhı Ekber, Er-Redd ale’l-Karâmita El-Cedel fi Usuli Fıkıh, Te’vilâtü’l-Kur’an Mezhebi taraftarları ve öğrencileri geliştirmiştir. Yayıldığı Yerler: Türkiye, Balkanlar, Orta Asya Devletleri, Pakistan, Hindistan, Çin İslam Bölgeleri ve Eritre gibi yerlerde yaygındır.
Bazı Maturidi Alimleri:
Hakîm es-Semerkandî
Ebû’l-Yüsr el-Pezdevî (Usûlü’d-dîn – sistematik) Ebü’l-Müin en-Nesefi (mezhebi geliştirdi – Tebsıratu’l-edille, Kitab-ıTemhîd, Bahru’l- Kelam)
Nureddin el-Sâbuni (el-Kifaye, Maturidiyye Akaidi)
Ebu’l-Berekât en-Nesefî (Kenzu’d-Dekâik) Burhanettin en-Nesefi (M.Gayb Muhtasarı) Necmeddin Ömer en-Nesefi (Nesefi Akaidi)
İbn Hümam ( Fethü’l-Kadir)
Kadı Hızır Bey (Kaside-i Nuniyye)
Beyâzîzade Ahmet Efendi (S.Seman müderrisi)
❖ Ali el-Kârî (Müsned ve Fıkhu’l-Ekber Şerhi)
❖ Hayâlî Ahmed Efendi (Nesefi Akaidi Haşiye)
❖ Mâtürîdîliğin Temel Görüşleri
❖ Allah’ı bilmek aklen vaciptir.
❖ Allah’ın nasslarda geçen isimleri Allah’a aittir.
❖ Zâtî sıfatlar, Allah’a has olan sıfatlardır.
❖ Allah’ın Subuti, Fiili ve Haberi sıfatları vardır.
❖ Büyük günah işlemek insanı dinden çıkarmaz.
❖ İnsan kendi fiillerinde sorumluluk sahibidir.
❖ Fiil gerçekleşme açısından insana, yaratma açısından Allah’a aittir.
❖ İslam’a girmenin şartı ameller değildir.
❖ Allah’ın peygamber göndermesi hikmetinin bir gereğidir. (Mutezile=zıddı)
❖ Topluma iyilikleri aktaracak bir rehber gereklidir.
❖ EŞ’ARÎLİK:
❖ Önderi Ebû’l-Hasan el-Eş’arî’dir.
❖ Üvey babası Ali el-Cübbâî’nin himayesinde yetişti ve kendisinden kelâm tahsil etti.
❖ Fakat üç kardeş meselesi yüzünden ayrılmıştır.
❖ Ehl-i sünnete katkısı için Nâsırüddin lakabı verildi.
❖ Bazı Eserleri:
❖ Makâlâtü’l-İslâmiyyîn, el-İbâne, Kitabü’l-Füsul, El-Mucez, Halku’l-Ef al, El-Luma, Risâletü’l- İman, Kitab-ül-Ulum, el-Has ale’l-Bahs vb.
Yayıldığı Yerler: Hicaz, Kuzey Afrika, Endülüs, Mısır, Irak, Suriye, Endonezya, Malezya vb.
❖ Bazı Eş’ari Alimleri:
❖ Bâkıllâni: Şârimu’l-İslam
❖ Lisanü’l-ümme
❖ Kadı
❖ Bazı Eserleri: İcazü’l-Kur’an, et-Temhid, Menâkıbı Eimme, el-Beyan
❖ Mâliki mezhebindendir.
❖ Eş’ari mezhebinin Il.kurucusu kabul edilir.
❖ Mezhebi sistemleştirip geliştirdi.
❖ İnsanın Fiilleri konusunda görüşleri vardır.
❖ İn’ikas-ı Edille delilini kullanmıştır.
❖ İmam Cüveyni: Lakabı İmam-ı Harameyn’dir.
❖ Gazali’nin Hocasıdır.
❖ Nizamiye Medresesinde görev yapmıştır.
❖ Bazı Eserleri: el-İrşad, el-Varakât, Akidetü’n Nizamiyye, el-Burhan
❖ İmam Gazali: Tus şehrinde doğmuştur.
❖ İn’ikas-ı Edille’yi reddedip mantığı kullandı.
❖ Eş’ari ve Şâfi mezheplerine mensuptur.
❖ Nizamiye medreselerinde görev aldı.
❖ Şia, Mutezile ve Bâtinilere reddiyeler yazdı.
❖ Bâtinilerden dolayı medreseden ayrılmıştır.
❖ Bu bunalım Gazali’yi tasavvufa yönlendirmiştir.
❖ İmam Gazali’nin Bazı Eserleri
❖ Mişkâtu’l-Envar
❖ Kimyayı Saadet
❖ Makâsidu’l-Felâsife
❖ Tehâfutu’l-Felâsife
❖ îhya’u Ulumu’d-Din
❖ El-Munkiz min ed-Dalâl
❖ Mi’yarul-İlm (Mantık esasları)
❖ el-Mustasfâ
❖ El-İktisad fi’l-İtikad
❖ Minâzu’l-Amel
❖ Gazali’ye Göre Mucize:
❖ a.Duyusal Mucize (aciz bırakan)
❖ b.Ussal Mucize (her nesne Allah’ı işaret eder)
❖ c.Hayâli Mucize ( Peygamber – sadık rüya)
❖ Gazali nedensellik ilkesini eleştirir.
❖ Her olay neden-sonuçla meydana gelmez.
❖ Ateşe dokunan pamuğun yanmaması veya dokunmadan yanması mümkündür.
❖ Bir olayın gerçek fâili Allah’tır.
❖ Gazali kelamda mantığı kullanmıştır.
❖ Mantık bilmeyenin ilmine güvenilmeyeceğini söylemiştir. (el-Mustasfa)
❖ Gazali’nin Filozofları Tekfir etmesi
❖ a.Alemin kadim sayılması
❖ b.Allah’ın cüz’i olan şeyleri bilmediği
❖ c.Haşrın ruhâni olacağı
❖ Abdülkerim Şehristânî:
❖ İlimlerdeki derinliğiyle Efdal ve İmam denir.
❖ Nizâmiye Medresesi’nde ders verdi.
❖ el-Milel ve’n-Nihal’i yazdı.
❖ Bâtınî inancını benimsemekle suçlanmıştır.
❖ Bunu reddetmiştir.
❖ İbn-i Fürek:
❖ Akılcı ve aşırı derecede te’vilci olarak bilinir.
❖ Hasan el-Eş’ari’nin görüşlerini sistemleştirmiştir.
❖ Eserleri: er-Risale fi-İlmi’t-Tevhid, el-hudud fi’l-Usul, Mücerred-i Makalat, Müşkilü’l-Hadis
❖ Fahreddin Râzi
❖ Kelam ilmine Felsefe ve Mantık ilmini dahil etti.
❖ Eserleri: el-Muhassal, el-Mebâhisu’l-Meşrikiyye
❖ Mefâtihu’l-Gayb
❖ Kadı Beydâvi (Tevâliu’l-Envar )
❖ Seyfuddin el-Amidi (Ekbâru’l-Efkâr)
❖ Adudiddin el-İci (el-Mevâkıf, Akaidu’l- Adudiyye)
❖ Seyyid Şerif Cürcani (et-Ta’rifat)
❖ Sadettin Taftazâni (Şerhu’l-Mekâsıd)
❖ Eşari kelamının müteahhirun döneminde kelam konuları çeşitlenmiş ve mantık önemli olmuştur.

MATURİDİ VE EŞ’ARİ MEZHEBİ ARASINI>AKİ BAZI FARKLAR
ONUMATURİDİ MEZHEBİEŞ’ARİ MEZHEBİ
İRADE – KESBİnsanda cüz’i irade vardır. İnsan belirler, Allah yaratır.İnsanda cüz’i irade yani bağımsız irade yoktur.

Külli irade vardır.

AKIL- İMAN (MARİFETULLAH)Allah’ı bilmek aklen vaciptir. Kişi yükümlüdür.Allah’ı bilmek naklen vaciptir. Kişi aklıyla Allah’ı bulabilir fakat yükümlü değildir.
HUSUN – KUBUHAkıl ile bilinir. Din iyi olanı emreder, kötü olanı yasaklar.Allah’ın bildirmesi ile bilinir.
İMANIN RUKNÜ İMANDA ARTMA – EKSİLMEKalp ile tasdik ve dil ile ikrardır. İmanda artma ve eksilme yoktur.Kalp ile tasdik ve Allah’ı bilmektir. İmanda artma ve eksilme vardır.
PEYGAMBERLİK

(NÜBÜVVET)

Erkek olmak peygamberlik şartıdır.Erkek olmak peygamberlik şartı değildir.
ALLAH’IN SIFATLARIAllah’ın subuti sıfatları ezelidir.Allah’ın subuti sıfatları Tekvin Sıfatı hariç ezelidir.
TEKLİF- TEKLİFİ MALA YUTAKAllah taşınamayacak yük yüklemez. Teklifin şartı yapılabilir olmasıdır.Allah taşınamayacak yük yükleyebilir, ama yüklememiştir.
SEBEB – HİKMET (İLLİYET)Allah’ın fiillerinin sebebi ve hikmeti vardır.

Kul bunu bilemeyebilir.

Allah’ın fiillerinin sebebi ve hikmeti olmayabilir.

Allah’ın emri veya nehyi esastır.

NEFSİ KELAMNefsi kelam işitilemez.Nefsi kelam işitilebilir.
KAZA – KADERBirbirinin zıddıdır.Birbirinin zıddıdır.
İSİM – MÜSEMMAİsim ile müsemma aynıdır.İsim ile müsemma gayrıdır.
VA’D – VAIDAllah va’d veya vaîdinden asla dönmez.Allah va’d veya vaîdinden dönebilir. Allah istediğini yapar.
MUKALLİDİN İMANIMukallidin imanı sahihtir.Mukallidin imanı sahih olmakla birlikte neye inandığını bilmelidir.
İMAN – MAHLUK İLİŞKİSİİman mahluk değildir.İman mahluktur.
İMANDA İSTİSNAİnşallah denilmesine gerek yoktur.(Ben gerçekten müminim denilebilir.)İnşallah denilmesine gerek vardır. (Âkibet bilinemez)
İMAM – İSLAMİman ve islam aynıdır.İman ve islam farklıdır.
MÜRTEDİN DURUMUMürted imana geri dönerse amelleri geri gelmez. Hak dinden dönenlerin amelleri boşa gider.(Habt-ı amel)Mürted tekrar mümin olursa amelleri geri döner.
YE’S HALİİman geçerli değildir. Tevbe makbuldür.İman ve Tevbe ikisi de geçerli değildir.
ALLAH’IN RÜYADA GÖRÜLMESİAllah rüyada görülemez.Allah rüyada görülebilir.
TEKVİN – MÜKEVVENTekvin ile Mükevven gayrıdır.Tekvin ile Mükevven aynıdır.
EZELDE MA’DUMA HİTAPAllah ezelde Mütekellim değildir.Allah ezelde ma’duma hitap eder, mütekellimdir.
KUR’AN AYETLERİAyetler arasında üstünlük yoktur.Bazı ayetler diğerlerinden üstündür.
İBADETLERİN İFASIGayri müslimler ibadetten dolayı ceza görmezler. Küfürden dolayı ceza görürler.Gayri müslimler ibadetten dolayı ceza görürler.
FASIKIN ARDINDA NAMAZKerahetle sahihtir.Sahih değildir. / Sahihtir.

❖ Maturidi ve Eş’ari Mezhebinin Ortak Görüşleri
❖ Ru’yetullah
❖ İmanda tasdik oluşu
❖ Büyük günah işleyenin dinden çıkmaması
❖ K.Kerim’in mahluk olmadığı
❖ Kelam İlminin Geçirdiği Evreler:
❖ 1. Hz. Peygamber Dönemi: Herhangi bir problemi Peygamberimiz çözmüştür.
❖ 2.Selef Dönemi: Selefi Sâlihin denilen Sahabe ve Tabiin dönemini kapsar. Genelde ayet ve hadisler çerçevesinde konular incelenmiştir.
❖ 3.Mütekaddimun Dönemi:
❖ Bu dönem Mutezile ve Ehl-i sünnet kelam ekolünün oluşum ve gelişim sürecidir.
❖ Dini konularda felsefe, akıl ve mantığa ait kurallar kullanılmaya başlanmıştır.
❖ Mütekaddimun Dönemi Delillendirme Yöntemleri
❖ a.Kıyasü’l-gaib ale’ş-şahid: Bilinmeyen bir şeyin bilinen bir şeye kıyas edilmesi.(duyular)
❖ Allah bu dünyada iken görülmüyorsa ahirette de görülmeyecektir. (Mutezile)
❖ b.Sebr ve Taksim: Bir konuda muhtemel seçenekleri belirleyip, sonra birer birer eleyerek tek bir seçenek bırakma yöntemidir.
❖ c.Mucize ve İstidlal
❖ d.Sona Başlangıçla İstidlal: Bir şeyin ilk defa oluşunun ikinci defa oluşuna delili.
❖ e.Dil Mantığı İle İstidlal: Oruç – imsak
❖ f.İn’ikası Edille: Delilin bâtıl oluşu ile medlülün de bâtıl oluşudur.
❖ 4.Müteahhirun Dönemi:
❖ 1 l.yüzyıldan başlayıp günümüze kadar uzanır.
❖ Kelam konuları çeşitlenmiştir.
❖ Bu dönemin en önemli âlimi mantık ilmine verdiği değer ile İmam Gazali olmuştur.
❖ Felsefe ve mantık kelam ilmine dahil edilmiştir.
❖ a.Kelam’da İmam Gazali Dönemi:
❖ Aristo mantığının esaslarını benimsenmiştir.
❖ İn’ikası’ı edille nazariyesi reddedilmiştir.
❖ Mantık ilmini dini konularda kullanmıştır.
❖ b.İmam Gazali Sonrası Felsefi Dönem:
❖ Dine ait konuların felsefi metotla açıklanabileceği anlayışının hakim olduğu bir dönemdir.
❖ Temsilcileri:
❖ Şehristâni
❖ Fahreddin el-Râzi
❖ Seyfuddin el-Amidi
❖ Kadı Beydâvi
❖ Adudiddin el-İci
❖ Seyyid Şerif Cürcâni
❖ Sadettin Taftazâni
❖ c.Taftazani Sonrası Tekrarcı Dönem:
❖ Bu dönem daha önce yazılan eserlere şerh, haşiye ve taliklerin yazıldığı dönemdir.
❖ Temsilcileri:
❖ Molla Fenari
❖ Hayali Ahmed Efendi
❖ Hocazade
❖ Kestelli Muslihiddin Mustafa
❖ İbn Kemal
❖ Aliyu’l Kâri
❖ İsmail Gelenbevi
❖ Müteahhirun Dönemi Delillendirme Yöntemleri
❖ 1.Tümevarım / İstikra / Endüksiyon:
❖ Tikel önermelerden yola çıkarak tümel bir sonuca ulaşılmasını sağlayan akıl yürütme yöntemi.
❖ 2.Tümdengelim / Ta’lil / Dedüksiyon:
❖ Tümelden tikele giderek sonuca ulaşmasını sağlayan akıl yürütme yöntemi.
❖ 3.Kıyas: Bilinenden hareketle bilinmeyene ulaşma.
❖ Bazı Kavramlar:
❖ İstidlal: Delillendirme, önermelerden başka bir önerme çıkarma, akıl yürütme.
❖ Teselsül: Bazı şeylerin zincirleme olarak dizilmesi
❖ İllet – Ma’lul: Teselsül zincirinde her halka kendinden öncekine nisbetle ma’lul, kendinden sonrakine nisbetle illettir.
❖ Tohum – fidan – ağaç
❖ İstintaç: Öncüllerden sonuç çıkarma.
❖ İstişhad: Bir şeyin doğruluğu kanıtlamak için örnek / şahit getirme.
❖ Analoji: Temsil yoluyla öğrenme.
❖ Ortak yönleri olan iki şey arasında benzeşme

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

2022 DHBT Sınavına Hazırlıkta Hedef ve Ders Programlama Semineri