dhbt2022 dhbtdhbt ders notlarıdhbt kitaplarıdhbt kursları
DOLAR
8,6580
EURO
10,1795
ALTIN
488,66
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Sağanak Yağışlı
26°C
İstanbul
26°C
Sağanak Yağışlı
Pazartesi Parçalı Bulutlu
31°C
Salı Gök Gürültülü
26°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
25°C
Perşembe Sağanak Yağışlı
23°C

HADİS DERS NOTU

HADİS DERS NOTU
DHBT Okulu - Instagram Hesabı
01.09.2021
0
A+
A-

HADİS
Sünnet: Yürünen yol, hayat tarzı, gelenek, adet, çığır, hâl, tavır, karakter, kanun, uygulama ve kural anlamına gelir.
❖ Istılahta ise, Efendimizin söz, fiil ve takrirleridir.
Sünnet Çeşitleri:
❖ l.Sözlü Hadis :
❖ 2.Fiili Hadis :
❖ 3.Takriri Hadis :
❖ 4.Hulki Hadis: Rasulullah’ın ahlaki ve davranışsal özelliklerini bildiren rivayetlerdir.
❖ 5.Hılki Hadis: Rasulullah’ın fiziksel özelliklerini bildiren rivayetlerdir.
❖ Hılye-i Şerif: Hz. Peygamber’in fizikî özellikleri, bunları anlatan edebî eserler ve aynı konuda hüsn-i hatla yazılmış levhalardır.
❖ Resulullah’ın Temel Görevleri:
❖ Tebliğ:
❖ Tebyin:
❖ Tezkiye:
❖ Tebşir:
❖ Teysir:
❖ Ta’lim:
❖ Te’kid:
❖ Teyit:
❖ İnzar:
❖ Teşri:
❖ Peygamberimizi Konu Edinen İlimler:
❖ 1.Megazi:
❖ Vâkidi – Kitabü’l -Megazi
❖ 2.Siyer:
❖ İbn İshak – es-Sire
❖ İbn Hişam – es-Siretü’n-Nebeviyye
❖ Belâzuri – Fütûhu’l-Buldan
❖ Veysi – Dürretü’t-Tâc (İlk Türkçe Siyer Kitabı)
❖ İzmirli İsmail Hakkı – Siyer-i Celile-i Nebeviyye
❖ 3.Şemâil:
❖ Tirmizi – Şemâil
❖ 4.Delâil:
❖ Beyhaki – Delâilü’n-Nübüvve
❖ Sûyûti – Hasâisu’l-Kübra
❖ Hadis İlminin Amacı: Hz. Peygamber’in söz, fiil, hal ve vasıflarını bildirmektedir.
❖ Bu özelliği ile İlmü’r-Rivaye, İlmü’l-Ahbar ve İlmü’l-Asar gibi isimlerle de anılmaktadır.
❖ Rivayetü’l-Hadis: Hz. Peygamber’in söz fiil ve takrirleriyle ilgili rivayetlerin belirlenmesini ve sonraki nesillere aktarılmasını konu edinir.
Dirayetü’l-Hadis: Hadisin sened ve metinin incelenmesi ile ilgili kuralları ortaya koyar ve hadisin ölçülerini belirler.
❖ Hadis tarihsel olarak ilk İslami ilimdir.
❖ Hadis ilmiyle ilgili tedvin çalışmalarına Hicri II. asrın başlarından itibaren başlanılmıştır.
❖ Hadisin Yapısı:
❖ l.Senet / İsnad: Râvi silsilesini gösteren ravi zinciridir.
❖ Sahabe bir tartışmada kendini haklı çıkarmak amacıyla kullandı.
❖ İsnad araştırmaları ilk defa tabiinden Şa’bi tarafından başlatıldığı söylenilir.
❖ Muhtar es-Sekafi’nin ise sebep olduğu belirtilir.
❖ Ancak isnad konusunda ilk fikir beyan eden kişi Muhammed İbn-i Sirin’dir.
❖ İsnad sistemini hadise uygulayan kişi ise İbn-i Şihab ez-Zühri’dir.
❖ 2.Metin:
❖ 3.Eser:
❖ 4.Haber:
❖ 5.Râvi:
❖ 6.Rivayet – Mervi:
❖ 7.Tarik: Râvi isimlerinin zikredildiği kısımdır.

❖ 8.Tabaka: Aynı dönemde yaşayan râvi gruplardır.
❖ Hadis Usulünün Oluşum Dönemleri:
❖ Hadis usulü, kısaca hadisle kurallardan bahseden ilimdir.
❖ Hadis Usulüne Hadis terimleri anlamına gelen “İlmu’l-Müstalahu’l-hadis” de denir.
❖ İmam Şafii – er-Risale
❖ Ramhürmizi – el-Muhaddisu’l-Fasıl
❖ Mütekaddimün Döneminin Önemli Hadis Usulü Kitapları:
❖ Ramhürmüzî – el-Muhaddisu’l-Fasıl
❖ Hakim en-Nisaburi – Ma’rifetü ulumi’l-hadis
❖ Hatip el-Bağdadi – el-Kifaye fi ilmi-rivaye
❖ Metin + Senet
❖ Müteahhirun Döneminin Önemli Hadis Usulü Kitapları:
❖ Kadı İyad – el-İlma ila ma’rifeti usuli’rivaye
❖ Meyanci – Ma la yese’u’l-muhaddise
❖ İbn Salah – Ulumu’l- hadis
❖ Metin
❖ Ulumu’l-Hadis: (Hadis İlimleri)
❖ 1. Rical İlmi: Raviler hakkında gerekli her türlü bilgiyi derlemek, korumak ve değerlendirmek amacıyla ortaya çıkmıştır.
❖ Bu ilme “cerh ve ta’dil” de denir.
❖ Cerh ve Ta’dil’in kurallarını ilk defa Tacüddin es-Sübki koymuştur. ( Kaidetü fi’l-cerh ve’t- Ta’dil)
❖ Cerh ve Ta’dil lafızlarını derecelerine göre tasnif edip hüküm veren ilk müellif ise İbn Ebi Hatim’dir. ( el-Cerh ve’t-Ta’dil)
❖ Ricâlü’l-Hadîs: Hadis ilminin, râvileri ve güvenilirlik derecelerini belirlemeye yarayan yan dalları için kullanılan bir terimdir.
❖ Cerh ve Ta’dil:
❖ Cerh: Bir ravinin kusurlu bulunup rivayet ettiği hadisin reddedilmesini sağlamaktır. (Mecruh)
❖ (Müteşeddid / Nesâi – Mütevassıt / Ahmet bin Hanbel – Mütesahil / Tirmizi)
❖ Ta’dil: Ravinin adalet ve zabt sıfatlarını taşıdığını, rivayetlerinin güvenilir olduğunu belirlemektir.
❖ Ta’n: Ravinin adâlet veya zabt sıfatını ortadan kaldıran kusurlarını ifade etmek üzere kullanılan temel eleştiri noktalarıdır.
❖ Bu ilimde Tabakât ve Terâcim kitapları da önemlidir. (İbn Sa’d – Tabakât)
❖ 2.İlelü’l-Hadis: İlk bakışta sahih gibi görünen hadislerde ancak derin bilgi ve tecrübe sahibi hadisçilerin görebileceği gizli hata ve kusurları inceleyen bilimdir.
❖ El-Medinî – İlelü’l-Hadis
❖ Ahmet bin Hanbel – el-İlel fi Ma’rifeti Rical
❖ İbn Ebi Hatim – İlelü’l-Hadis
❖ Tirmizi – el-İlelü’l-Kebir
❖ 3.Garibu’l-Hadis: Peygamberimizin sözlerinde geçen, az kullanılan, başka dil ve lehçelerden geçen, manası kapalı olan ve herkes tarafından anlaşılması zor ancak uzmanlaşmış kimselerin anlayabileceği hadisleri inceleyen hadis ilmidir.
❖ Kasım bin Sellâm – Garibu’l-Hadis
❖ Cezeri – İbn Kuteybe – Dârekutni – Hattâbi bu alandaki önemli alimlerdir.
❖ 4.Muhtelifu’l-Hadis: Birbiriyle çelişkili gibi görünen hadisleri inceleyip bu çelişkileri gidermeyi amaçlayan hadis ilmidir.
❖ İhtilafı Giderme Yolları:
❖ Cem ve Te’lif (Haml)
❖ Tercih
❖ Nesih
❖ Tevakkuf
❖ İmam Şafii – İhtilafü’l-Hadis
❖ İbn Kuteybe – Te’vilü Muhtelefü’l-Hadis
❖ Tahavi – Müşkülü’l-Âsâr
❖ 5.Fıkhu’l-Hadis: Peygamberimizin hadislerini anlamaya ve bunlardan gerekli sonuçları / hükümleri çıkarmayı gaye edinen hadis ilmidir.
❖ ( Sünenler – Musannefler)
❖ 6.Esbab-ı Vurudi’l-Hadis: Hadislerin söylenme sebeplerini inceleyen, Peygamber’in söz ve davranışlarının hangi sebeplere dayandığını araştıran hadis ilmidir.
❖ İlk müstakil eser Ukberi’ye aittir.
❖ Suyûti – el-Luma fi Esbabi’l-Hadis
❖ El-Hüseyni – el-Beyan ve’t-Ta’rif
❖ Hadis Dönemleri
❖ l.Hz.Muhammed Dönemi:
❖ Rasulullah Dönemindeki Yazılı Belgeler:
❖ Medine sözleşmesi
❖ İmtiyaz belgeleri
❖ Nüfus sayımı tutanakları
❖ Yahudilerle yapılan sözleşmeler
❖ İslam’a çağrı mektupları
❖ Görevlilere gönderilmiş talimatnameler vb.

❖ 2.Sahabe Dönemi: ( Tesbit )
❖ Hadis kaynaklarında Abdullah b. Amr’ın yazdığı sahife «es-Sahifetu’s Sadıka» olarak bilinir.
❖ Mukillun :
❖ Hadis literatüründe rivayeti 1000’e ulaşamayan sahabilere denir.
❖ (Abdullah b. Mesut, Amr b. As, Hz. Ömer, Hz. Ali)
❖ Muksirun :
❖ 1000’den fazla hadis rivayet eden sahabilerdir.
❖ Ebu Hureyre 5374 hadis
❖ Abdullah b. Ömer 2630 hadis
❖ Enes b. Malik 2286 hadis
❖ Hz.Aişe 2210 hadis
❖ Abdullah b. Abbas 1660 hadis
❖ Cabir b. Abdullah 1540 hadis
❖ Ebu Said el-Hudri 1170 hadis
❖ Ehli sünnete göre sahabilerin adaleti tartışılmaz fakat zabt önünden kriter edilir.
❖ Hariciler, Mutezile ve Şia sahabelerin adaletinin tartışılabileceğini savunur.
❖ Baki bin Mahled, el-Müsned adlı eserinde Muksirunu tespit eden alimlerden biridir.
❖ Sahabe Tespit Yolları:
❖ Tevatür yolu ile
❖ Şöhret yolu ile
❖ Şahitlik yolu ile
❖ İkrar yolu ile
❖ Sahabelerdeki Hadis Rivayeti:
❖ Hadis rivayetini azaltma (Tahdit)
❖ Hadis rivayet edenden şahit isteme
❖ Hadis rivayet edene yemin ettirme
❖ Hadisi Kur’an ve bildikleri hadislerle karşılaştırma
❖ Hadisi ilk duyan kimseden almaya çalışma
❖ Hadisin ravilerini inceleme
❖ Hatalı rivayetleri düzeltme
❖ Orijinal olarak günümüze kadar ulaşmış en eski hadis mecmuası Ebu Hureyre’nin kendisine yazdırdığı yüz otuz sekiz hadisi derleyen Hemmam b. Münebbih’in “Sâhife-i Sahiha”sıdır.
❖ Sahabilere Göre Hadisin Coğrafi Merkezleri:
❖ Medine ( İ.Malik – İbn-i Şihab ez-Zühri)
❖ Mekke
❖ Şam
❖ Kufe
❖ Basra (Enes bin Malik)
❖ Yemen (Ma’mer b. Raşid)
❖ Mısır
❖ Horosan ve Maveraünnehir
❖ Mağrib ve Endülüs
❖ Sahabeler hadisleri lafzen veya manen rivayet etmişlerdir.
❖ Sahabeler hadisleri hıfz, kitabet, takyid, müşafehe, müşahede ve müzakere yoluyla koruyup sonraki nesle aktarmışlardır.
❖ Not: İbn Hacer el-Askalani’nin “el-İsabe” adlı kitabı sahabe biyografisine dair eseridir.
❖ Muhadram: Peygamberimiz döneminde yaşadığı halde peygamberimizi göremeyen ve müslüman olarak vefat eden kişilere denir.
❖ Üveys el-Karani, Ebu Osman en-Nehdi, Alkame bin Kays vb.
❖ 3.Tâbiin Dönemi ( Tedvin – Tedvinü’l-Hadis)
❖ H.1.Asrın sonları ile H.2.Asır ilk çeyreğini kapsar.
❖ Hadisler kitaplar ve divanlarda toplanmıştır.
❖ Emevi halifesi Ömer b. Abdülaziz döneminde hadisler devlet eliyle tedvin edilmiştir.
❖ Tedvin faaliyetlerini İbn Şihab ez-Zühri yürütmüştür.
❖ Medine’ye tedvinden dolayı Daru’s – Sünne denilmiştir.
❖ 4.Tasnif Dönemi
❖ Hicri II. Asırdan itibaren bir konudaki hadisleri toplayan müstakil kitaplar yazılmıştır.
❖ Günümüze ulaşan en eski hadis mecmuası, Hemmam b. Münebbih’in öğrencisi Ma’mer b. Râşid’in «el-Cami» isimli eseridir.
❖ Hadis tarihinde hicri olarak ilk dört asır Mütekaddimun Dönemidir.
❖ Hadisler ale’l ebvab ve ale’r-rical olarak tasnif edilmiştir.
❖ A.Konularına Göre Tasnif Edilmiş Eserler (Ale’l-Ebvab):
❖ 1.Muvattalar: Merfu, Mevkuf ve Maktu hadisleri ve belli bir bölgenin hadislerini içerir.
❖ Tüm konular mevcuttur.
❖ İmam Malik – Muvatta
❖ Muvatta içerik olarak Musannef özelliklidir.
❖ Tâbiun Döneminin Özellikleri:
❖ Hadisler sahabeden bizzat dinlenildi.
❖ Hadisi sahabeden almak için yolculuklar yapıldı.
❖ er-Rıhle fi Talebi’l-İlm
❖ İsnad sistemi yaygınlık kazandı.
❖ Hadisler yazılarak kayıt altına alındı.

DHBT Okulu BİLSER (Bilgilendirme Servisi)

2.Sünenler: Merfu ahkam hadisleri ve hadisleri fıkıh konularına göre tertip eden eserlerdir.
❖ Kitap ana başlık, bab ise alt başlıktır.
❖ Sünen-i Erbaa ve Darimi’nin eseri önemli sünenlerdir.
❖ Tirmizi’nin Sünen’i içerik olarak Cami özelliklidir.
❖ Nesâi’nin sünenine ise Sünen-i Müctebâ denilir.
❖ 3.Musannefler: Merfu, Mevkuf ve Maktu olup ahkamla ilgili hadisleri içeren eserlerdir.
❖ Abdurrezzak b. Hemmam – Musannef
❖ İmam Malik – el-Muvattası
❖ Ma’mer bin Râşid – el-Cami
❖ İbn Ebi Şeybe – el-Musannef
❖ 4.Camiler: Hakkında hadis bulunan bütün konuları içeren hadis kitaplarıdır.
❖ En kapsamlı hadis kitaplarıdır.
❖ Buhari ve Müslim’in el-Camiu’s-Sahih adlı eserleri bu konudaki önemli eserlerdir.
❖ Buhari’ye Yazılan Bazı Şerhler:
❖ l.İ’lâmu’s-Sünen – Muhammed el-Hattâbî
❖ 2.El-Kevâkibu’d-Derârî – Kirmânî
❖ 3.Fethu’l-Barî – Müellifi İbnu Hacer el-Askalânî
❖ 4.Umdetu’l-Kâri – İbnu Ahmed el-Aynî
❖ 5.İrşâdu’s-Sârî – Kastallânî
❖ 6.Kevserü’l-Câri – Molla Gürânî
❖ 7.Feyzu’l-Bârî – Enver el-Keşmîrî
❖ Not: Behçetu’n-Nüfûs, İbnu Ebî Cemre yazmıştır. Buhârî’nin tasavvufa ait hadîslerini şerheder.
❖ Müslim’e Yazılan Bazı Şerhler:
❖ l.El-İkmâl – Kadı İyaz
❖ 2.El-Müfhim – İbnu Ömer el-Kurtubî
❖ 3.el-Minhâc – Nevevî
❖ Rikak: Cami türü eserlerde ahlak ve nefis terbiyesi bölümüdür.
❖ Haşiye: Kitapların sayfa boşluklarına yazılan çoğu kısa açıklamalardır.
❖ İbn Ebi Cemre, Cem’un-Nahiye adlı eserini Buhari’ye haşiye olarak yazmıştır.
❖ Muhtasar: Bir hadis eserinin özetidir.
❖ Bu alanda yazılan meşhur eser Buhari’ye yazılan muhtasar olup, Zebidi tarafından yazılmıştır.
❖ Eserin adı Tecrid-i Sarih’tir.
❖ İmam Buhari:
❖ Buhara’da doğmuştur.
❖ Camiu’s-Sahih adlı eserinde 600.000 hadis arasından seçtiği 9.000 hadisi kullanmıştır.
❖ Hadislerin hepsi mütevatir değildir.
❖ Hadisleri eserine alırken senedin muttasıl olmasına dikkat etmiştir.
❖ İsnad kriterlerini ağır tutmuştur.
❖ Tenkit ettiği ravi sayısı azdır.
❖ Ravilerde birbirleriyle görüşme şartı aramıştır.
❖ Eserinde bazı hadisler tekrardır.
❖ 300.000 hadisi ezbere bilmektedir.
❖ El-Edebü’l-Müfred’i ahlak konusunda yazmıştır.
❖ İmam Müslim:
❖ Nişabur’da doğmuştur.
❖ Ahmet bin Hanbel, Dârimi ve İbn Ebi Şeybe’nin talebesidir.
❖ Hadisleri ayrı başlık altında toplamıştır.
❖ İsnada dikkat etmiştir.
❖ Ticaretle de uğraşmıştır.
❖ Kitabında mukaddimeyi kullanmıştır.
❖ Muttefekun Aleyh: Buhari ve Müslim’in Sahihlerindeki hadislere denir.
❖ B.Ravilerine Göre Tasnif Eserler
❖ ( Ale’r-Rical)
❖ 1.Mu’cem: Hadisleri ravi adlarına, yaşadığı şehirlere, kabilelerine ya da müellifin hocalarının isimlerine göre tertip edilen eserlerdir.
❖ Alfabetik hadis eserleridir.
❖ Taberânî
❖ Mu’cemu’s-Sağır (Hocaların yaşadığı yerler)
❖ Mu’cemu’l-Evsat (Hoca isimleri)
❖ Mu’cemu’l-Kebir (Ravi isimleri)
❖ 2.Müsned: Hadislerini rivayet eden ravilere göre tasnif eden eserlerdir.
❖ İlk müsned eseri Ebu Davud Tayalisi’nindir.
❖ Ahmet bin Hanbel, Abdullah bin Mübarek, Hakim en-Nisaburi, İbn Ebi Şeybe gibi alimler Müsned türü eserler yazmıştır.
❖ 3.Etraf Kitapları: Hadislerin tamamını değil başından bir bölümünü verip hadisin farklı isnadlarını veren kitaplardır.
❖ Sahabe isimleri alfabetik olarak verilir.
❖ Nablusi – Zehairu’l-Mevaris
❖ Sehâvi – el-Makâsıdu’l-Hasene
❖ Vâsiti – Etraf-ı Sahihayn

❖ B Diğer Hadis Kitap Türleri:
❖ 1.Müstedrekler: Hatalarını düzeltmek, eksiğini tamamlamak demektir.
❖ Daha önce yazılmış bir hadis kitabının müellifinin şartlarına uyduğu halde müellifin kitabında bulunmayan hadisleri toplayarak o kitabın eksik bıraktığı hadisleri toplayan kitaplardır.
❖ Hakim en-Nisaburi – el-Müstedrek ale’s- Sahihayn
❖ Darekutni – el-İlzâmat ale’s-Sahihayn
❖ 2.Müstahrecler: Çıkarmak demektir.
❖ Bir hadis kitabındaki rivayetleri daha farklı isnadlarla toplayan hadis kitabı türü.
❖ 3.Tahricler: Çıkarmak, hüküm elde etmek demektir.
❖ Hadislerin aslî kaynaklarını ve isnadlarını belirleme yöntemidir.
❖ Seçilen hadislerle yeni bir kitap oluşturmak.
❖ Hadisin kaynağını araştırma ve tenkit çalışması
❖ El-Iraki – Tahricu’l-Ehadisi’l-İhya
❖ İbrahim el-İsbahani – Tahric ale’s-Sahihayn
❖ 4.Zevâid: Bir eserde bulunup diğerinde bulunmayan hadisleri tespit edip başka bir eserde toplamaktır.
❖ Nureddin el-Heysemi – Mecmau’z-Zevâid
❖ Bûsiri – İthafu’l-Hıyere
❖ İbn Hacer el-Askalâni – Metâlibu’l-Aliye
❖ 5.Terğib ve Terhib: Terğib iyiliğe teşvik, terhib ise kötülükten sakındırmak amacıyla oluşturulan hadis eserleridir.
❖ İmam Nevevi – Riyazü’s-Sâlihin
❖ Sehavi – el-Makâsıdu’l-Hasene
❖ Aclûni – Keşfu’l-Hafa
❖ Cüz: Tek sahabenin hadislerinin toplandığı eserlere denir.
❖ Erbain: 40 sayısı dikkate alınarak yazılan hadis eserlerine denir.
❖ Elfiye: Hadis usulünü 1000 beyitle anlatan manzum hadis eserleridir.
❖ Genelde İbn Salah’ın Ulumu’l-Hadis adlı kitabı referans alınır.
❖ Zeynüddin el-Iraki tarafından yazılmıştır.
❖ Fevâid: Bir muhaddisin veya çeşitli âlimlerin garîb ve nâdir rivayetlerini bir araya getiren kitap türüdür.
❖ Not: Hadis Tarihindeki şerh ve yorum
döneminde ise özellikle Buhari ve Müslim’in
❖ Sahihleri olmak üzere hadis kitaplarına
açıklama yapılmıştır.
❖ İlk bağımsız şerh çalışması Ebu Davud’un
süneni üzerine yapıldı.
❖ (Hattâbi – Mealimü’s-Sünen)
❖ Hadis Tarihinin Gelişim Aşamaları:
❖ l.Tesbitü’s-Sünne
❖ 2.Tedvinü’l-Sünne
❖ 3.Tasnifu’l-Sünne
❖ 4.Tehzibu’s-Sünne
❖ (Cem, Mukârene (karşılaştırma), Zevaid, İhtisar
İstidrak, İstihrac, Tahrîc, Şerh, Rical, Lügat,
Cüz)
Osmanlı Döneminde Hadis:
İlk Dâru’l-Hadis I.Murat döneminde Çandarlı
Hayrettin Paşa tarafından İznik’te yaptırılmıştır.
Anadolu’nun çeşitli yerlerinde bu tarz okullar
açılmıştır.
Tarihte ilk Dâru’l-Hadis / Sünne Nişabur’da
Hakim en-Nisaburi’nin gözetiminde açılmıştır.
Hadis ilmi Sahn-ı Seman ve Süleymaniye
Külliyelerinde de okutulmuştur.
Fatih Sultan Mehmet döneminde Molla Gürani
önemli bir hadis alimidir.
Hadis geleneği Anadolu’ya geç gelmiş olup
daha çok hazım ve özümseme dönemi olmuştur.
❖ Cumhuriyet Dönemi Hadis:
❖ Zebidi tarafından yazılan Buhari’nin muhtasarı olan Tecridi Sarih Bâbânzâde Ahmet Naim tarafından Türkçeye çevrilmiştir.
❖ Ahmet Davudoğlu İbn Hacer el-Askalani’nin Buluğu’l-Meram adlı eserini tercüme etmiştir.
❖ Mehmet Sofuoğlu da Müslim’in Sahih’ini şerh etmiştir.
❖ Talat Koçyiğit ise ilk müstakil Hadis Tarihi eserini yazmıştır.
❖ Ravilerde Adalet ve Zabt
❖ Cerh ve Ta’dilin Unsurları: Adalet ve Zabttır.
❖ Bir Ravinin Ta’dil Edilmesi İçin Adalet Unsurları:
❖ İslam -Büluğ -Akıl -Takva -Mürüvvet
❖ Bir Ravinin Ta’dil edilmesi için Zabt Unsurları:
❖ Tekayyuz -Hıfz -Kitabet -Lafzın manasını bilmek
❖ Metâini Aşere: Ravide bulunan on kusurdur.

❖ A.Adalet İle İlgili Kusurlar:
❖ 1.Kizbu’r-ravi
❖ 2.İthamu’r-ravi bi’l-kizb
❖ 3.Fısku’r-ravi
❖ 4.Bid’atu’r-ravi
❖ 5.Cehaletu’r-Ravi
❖ B.Zabt ile ilgili Kusurlar:
❖ 1.Kesretu’l-galat
❖ 2.Fartu’l-Gaflet
❖ 3.Vehim
❖ 4.Muhalefetu’s-sika
❖ 5.Sûu’l-hıfz
❖ Bütün sahabeler âdil kabul edilirken zabt yönünden kriter edilmişlerdir.
❖ Bir ravi bazı hadisçiler tarafından cerh edilir, bazıları tarafından da ta’dil edilirse, cerh edilmiş olduğu kabul edilip rivayet yapılmaz.
❖ Leyyin Hadis: Râvinin gevşek olduğunu ifade eden cerh terimi.
❖ Hadis Öğrenim ve Öğretim Yöntemleri
❖ ( Tahammul’ü-l Hadis ):
❖ 1.Sema: Hadis hocasının hadisleri okuması, talebenin de bizzat ondan işiterek hadisleri almasıdır. (en üstün yöntem)
❖ İmla:Hocanın hadisi talebeye yazdırması ile gerçekleşen imla yöntemi de sema içinde sayılır.
❖ Mümli
❖ Müstemli
❖ Emâli
❖ İmla Meclisi
❖ 2.Kıraat: Talebenin daha önceden duyduğu hadisleri bizzat hadis hocasına okumasıdır.
❖ 3.İcazet: Sema ve kıraat olmaksızın hadis aliminin belirli şartlar dahilinde rivayetlerini öğrencisinin rivayet etmesine izin vermesidir.
❖ Mu’ciz
❖ Müsteciz
❖ 4.Münavele: (İnba) Hadis hocasının hadislerini ihtiva eden kitabını rivayet etmesi için talebesine elden vermesidir.
❖ 5.Mükatebe: Bir hadis hocasının rivayet hakkı bulunan hadislerinin tamamını veya bir kısmını bir kimseye yazıp göndermesidir.
❖ 6.İ’lam: (İ’lamü’ş-Şeyh) Hadis hocasının hadisi veya hadis kitaplarını rivayet için herhangi bir açıklamada bulunmadan öğrenciye göstererek bunları sema yoluyla aldığını ifade etmesidir.
❖ 7.Vasiyyet: Hocanın rivayet ettiği bir kitabı, ölümünden veya seyahate çıkmadan önce birisine vasiyet etmesidir.
❖ 8.Vicade: Bir kişinin herhangi bir ravinin hadis kitaplarını, müellifinin el yazısı ile yazılmış kitabını veya bazı hadislerini bulmasıdır.
❖ Not: Bir hadis kitabının talebelere okutulması yöntemine Tariku’l-Hal ve’l-Bahs denilir.
❖ Lika: Şeyh ve talebenin bir mecliste buluşmasıdır.
❖ Hadis limlerinin Dereceleri:
❖ Müsnid (Senet ile rivayet eden)
❖ Muhaddis
❖ Hafız (100.000)
❖ Şeyh (200.000)
❖ Huccet (300.000)
❖ İmam / Müctehid (300.000+ravi+senet)
❖ HADİS ÇEŞİTLERİ
❖ A.Kaynağına Göre Hadis Türleri:
❖ 1.Kutsi Hadis:
❖ 2.Merfu Hadis:
❖ Hükmen Merfu: Peygamberimizin bilgisi bulunan ve Sahabe tarafından nakledilen hadislerdir.
❖ 3.Mevkuf Hadis:
❖ 4.Maktu Hadis:
❖ Hadisin müntehası (hadisi ilk söyleyen)
❖ B.Senedin Özelliğine Göre Hadis Türleri:
❖ l.Muttasıl Hadis: Senedinde başından sonuna kadar ravi düşmesi bulunmayan, isnat zinciri kesintisiz olarak devam eden hadislerdir.

❖ Genelde Haddesena, Ahberena gibi edatlar ile nakledilir.
❖ 2.Mu’an’an Hadis: Senedteki ravi ile hadisi aldıkları hocaları arasında «An» edatı bulunan hadislerdir.
❖ 3.Müenen Hadis: Senedteki ravi ile hadisi aldıkları hocaları arasında «Enne» edatı bulunan hadislerdir.
❖ Âli isnad:
❖ En az ravi ile Peygamberimize ulaşılan isnad.
❖ Nâzil isnad:
❖ Çok ravi ile Peygamberimize ulaşılan isnad.
❖ C.Ravilerin Sayılarına Göre Hadis Çeşitleri:
❖ 1.Mütevatir Hadis /Haber: Yalan bir haberi rivayet etme hususunda birleşmeleri aklın ve adetin kabul etmeyeceği kadar kalabalık bir ravi topluluğunun kendileri gibi bir topluluktan muttasıl bir senedle alıp naklettikleri hadislerdir.
❖ a.Lafzen Mütevatir: Bir hadisin aynı lafızlarla mütevatir olmasıdır.
❖ b.Manen Mütevatir: Mana olarak aynı, fakat lafız olarak farklı hadislerdir.
❖ Suyuti – el-Ezharu’l-Mütenâsire
❖ Kettani – en-Nazmu’l-Mütenâsire
❖ 2.Ahâd Hadis (Haber): Mütevatir derecesine ulaşmayan hadislere denir.
❖ Ahâd Hadislerin subuti zanni olmakla birlikte delaleti kat’i veya zanni delillerdir.
❖ a.Meşhur Hadis: Herhangi bir tabakada en az üç ravisi bulunan hadislerdir.
❖ b.Aziz Hadis: Herhangi bir tabakada en az iki ravisi bulunan hadislerdir.
❖ c.Garip/Ferd Hadis: Ravi sayısı herhangi bir tabakada bire düşmüş veya herhangi bir yönden tek kalmış/farklı hadislerdir.
❖ Not: Müstefiz Hadis ise haberi vahidin en üst derecesi için kullanılır.
❖ İtibar: Ferd veya garîb bir hadisin başka yollardan rivayet edilip edilmediğinin araştırılmasıdır.
❖ Mütâbi – Şâhid:
❖ Mütâbi / Mütabaat: Fert veya garib olduğu sanılan bir hadisin başka isnadlarla nakledildiğinin ortaya çıkmasıdır. (Lafız – mana)
❖ Şâhid: Fert veya garib hadisin başka bir isnadla gelen rivayetidir. (Mana)
❖ D.Sıhhat Derecesine Göre Hadis Çeşitleri:
❖ 1.Sahih Hadis: Adalet ve zabt sahibi ravilerin muttasıl bir senedle rivayet ettikleri, şaz ve muallel olmayan hadislerdir. Sahih hadisleri ilk defa toplayan ve tasnif eden Buhari ve onun talebesi Müslim’dir.
❖ Sahih kavramını da ilk kez Buhari kullanmıştır.
❖ a.Sahih Lizâtihi: Bu beş vasfı taşıyan hadislerdir.
❖ b.Sahih Ligayrihi: Bu beş vasfı taşıdığı halde senedinde bazı küçük kusurlar bulunan hadistir.
❖ 2.Hasen Hadis: Sahihlik şartlarını taşımakla birlikte ravileri arasında zabt yönünden zayıf raviler bulunan hadislerdir.
❖ Hasen kavramını ilk olarak Tirmizi kullanmıştır.
❖ Hasen hadis de Sahih hadis gibi ikiye ayrılır.
❖ 3.Zayıf Hadis:
❖ A.Senedindeki Kopukluk ile İlgili Zayıf Olan Hadisler:
❖ 1.Muallak Hadis:
❖ Senedin başından bir veya birkaç ravinin düştüğü veya senedin tamamen hazfedilmesi ile oluşan hadistir.
❖ Yani müellifin ravileri zikretmeyip Peygamberimize, sahabeye veya tabiine isnad ettikleri hadislerdir.
❖ Bu kavramı ilk kez Darekutni kullanmıştır.
❖ Ta’liku’t-Ta’lik ise İbn Hacer el-Askalâni tarafından Buhari’deki muallak hadisler ile ilgili yazdığı eseridir.
❖ Sahabenin sahabeyi atlayarak veya aradaki sahabe ismini vermeyerek yapılan rivayetlere “Sahabe Mürseli” denir.
❖ Muhaddisler bu hadisleri güvenilir bulmuşlardır.
❖ Muttasıl kabul edilir.
❖ 2.Mürsel Hadis: Tabiinin, sahabeyi atlatarak doğrudan Rasulullah’a isnat ederek rivayet ettiği hadislerdir.
❖ 3.Munkatı’ Hadis: Senedin sahâbeden sonra gelen kısmında peşpeşe olmamak şartıyla ravilerin atlandığı hadislerdir.

❖ 4.Mu’dal Hadis: Senedinde peş peşe iki veya daha fazla ravinin düştüğü hadistir.
❖ 5.Müdelles Hadis: Bir ravinin, çağdaşı olup görüştüğü fakat hadis almadığı veya çağdaşı olup görüşmediği bir şeyhten işittiğini söyleyerek rivayet ettiği hadislerdir.
❖ Tedlisu’l-İsnad, şuyuh, tesviye, atıf, sukut (kat’) gibi çeşitleri vardır.
❖ B.Raviden Kaynaklanan Zayıf Hadisler:
❖ l.Şaz Hadis: Sika bir ravinin kendisinden daha üstün ravilere mualif olarak rivayet ettiği ve rivayetinde tek kaldığı hadislerdir.
❖ Mukabili Mahfuz’dur.
❖ 2.Münker / Merdüd Hadis: Zayıf bir ravinin kendisinden güvenilir olan bir raviye aykırı olarak rivayet ettiği hadislerdir.
❖ Mukabili Maruftur.
❖ 3.Muallel Hadis: Hadis alimlerin fark edebileceği ve sahihliğe zarar veren gizli bir hata veya kusuru (illeti) bulunan hadislerdir.
❖ 4.Metruk Hadis: Yalan söylemekle itham edilen ravinin rivayet ettiği hadistir.
❖ 5.Maklub Hadis: Sened veya metnindeki kelimelerin yerlerinin değiştirilerek rivayet edilen hadislerdir.
❖ 6.Muzdarib Hadis: Birbirlerine zıt / çelişkili olmakla beraber birini diğerine tercih imkanı bulunmayan hadislerden her birine verilen isimdir.
❖ 7.Müdrec Hadis: Hadisin sened veya metnine aslında olmayan bir kelimeyi ekleyerek rivayet edilen hadistir.
❖ 8.Musahhaf Hadis: Sened veya metninde harf hatası yapılmış hadislerdir.
❖ 9.Muharref Hadis: Sened veya metninde hareke, harf ve şekil değişikliği yapılmış olan hadislerdir.
❖ Not: Darb ve Mahv hadiste yanlış yazılan lafız veya harflerin silinmesi demektir.
❖ 10.Mevzu Hadis: Söylemediği veya yapmadığı halde Resulullah’a nispet edilen söz ve işlerle ilgili haberlerdir.
❖ Hadis Uydurma Sebepleri:
❖ İslam düşmanlığı
❖ Irk, fırka ve mezhep yanlılığı
❖ İslam’a hizmet arzusu
❖ Şahsi elde etme hırsı
❖ Mevzu Hadisin Belirtileri:
❖ Kur’an-ı Kerim’e aykırı olması
❖ Sünnete aykırı olması
❖ Akla, sağduyuya ve tecrübe ile kazanılmış bilgilere aykırı olması
❖ Hadis uyduranların itirafları
❖ Yalancılıklarını tespit edilen raviler
❖ Tarihi olaylara aykırı olması
❖ Güvenilir hadis kitaplarında bulunmaması
❖ Birçok kimsenin görmesi gereken bir olayı bir kişinin rivayet etmesi
❖ Lafzında ve manasında bozukluk olması
❖ Mevzu Hadisler İçin Alınan Önlemler:
❖ l.Sahih hadisleri müstakil eserlerde toplamak
❖ 2.Hadis tenkidi çalışmaları yapmak
❖ 3.Ravileri tanıtan eserlerin yazılması
❖ 4.Mevzu hadisleri toplayan hadislerin yazılması
❖ Concordance:
❖ Hadis kitaplarında yer alan rivayetlerin bu kitaplardaki yerini göstermek için hazırlanan alfabetik kelime fihristidir.
❖ el-Mu‘cemü’l-Müfehres denilir.
❖ Hollandalı oryantalist Arent Jan Wensinck başkanlığında yazılmıştır.
❖ Şia’nın Hadis Kaynakları
❖ Kütüb-i Erbaa (Hadis Kitapları)
❖ el-Kâfî (Küleynî) (Şia’nın Buharisi)
❖ Men lâ yahduruhu’l-fâkih (Şeyh Sâduk)
❖ et-Tezhib (Şeyh Tusî)
❖ el-İstibsâr (Şeyh Tusî)
❖ Mevzu Hadis Eserleri:
❖ 1.Ebu Ferec ibn Cevzi – el-Mevzuat
❖ 2.Suyuti – el-Leâli’l-Mesnua fi Ehadisi’l- Merfua
❖ 3.İbn Arrak – Tenzilü Şeriatü’l-Mevzua
❖ 4.Aliyyü’l-Kâri – el-Esraru’l-Merfua fi Ahbari’l-Mevzua

ETİKETLER:
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

2022 DHBT Sınavına Hazırlıkta Hedef ve Ders Programlama Semineri